سابقه و هدف: با توجه به آلودگی روز افزون منابع آب قابل بهره برداری و اهمیت پایش مداوم آن ها، در این پژوهش، نسبت به ارزیابی غلظت آرسنیک، روی، سرب و مس منابع آب زیرزمینی دشت تویسرکان و تهیه نقشه پهنه بندی عناصر اقدام گردید.مواد و روش ها: 20 حلقه چاه در سطح دشت انتخاب و نمونه برداری از آن ها طی فصول بهار و تابستان سال 1391 مطابق روش استاندارد انجام شد. قرائت غلظت عناصر نیز پس از انجام آماده سازی نمونه ها از طریق افزودن اسید نیتریک غلیظ، حرارت دادن، هم زدن و صاف کردن توسط کاغذ صافی واتمن 42، توسط دستگاه ICP انجام شد. برای تهیه نقشه پهنه بندی عناصر و پردازش آماری داده ها نیز به ترتیب از نرم افزارهای ArcGIS و SPSS استفاده شد.یافته ها: میانگین غلظت آرسنیک، روی، سرب و مس نمونه ها در فصل بهار به ترتیب برابر با 3.68±0.76، 3.85±0.84، 1.66±0.35 و 8.59±.01 و در فصل تابستان به ترتیب برابر با 3.99±0.83، 6.30±1.12، 1.85±0.71 و 12.49±1.85 بخش در بیلیون بود. مقایسه میانگین غلظت عناصر در نمونه ها با رهنمود سازمان بهداشت جهانی و سازمان حفاظت محیط زیست ایران بیانگر آن بود که میانگین غلظت تجمع یافته عناصر پایین تر از حد مجاز بود (p<0.05).استنتاج: گرچه در حال حاظر منابع آب زیرزمینی دشت تویسرکان در معرض آلودگی بیش از حد مجاز به فلزات سنگین نیستند، اما استفاده بی رویه و بلندمدت از نهاده های کشاورزی و همچنین استقرار صنایع آلاینده می تواند ضمن تهدید منابع آب زیرزمینی این منطقه، تبعات غیر قابل جبرانی را نیز به دنبال داشته باشد.

اطلاعات مکانی دقیق درباره توزیع ویژگی های خاک برای نظارت بر منابع اراضی، مدیریت آگاهانه و مدل سازی­های محیطی، به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک، حیاتی است. این مطالعه به منظور توسعه یک مدل پیش بینی مکانی برای شوری خاک در دشت میمه، شهرستان دهلران، با استفاده از الگوریتم یادگیری ماشین جنگل تصادفی (RF) جهت بررسی تغییرات مکانی شوری خاک در لایه سطحی و زیرسطحی انجام شده است. نمونه های خاک از 100 نقطه جمع آوری، قابلیت هدایت الکتریکی (EC) آنها اندازه گیری و تغییرات مکانی شوری خاک با استفاده از مدل RF مدل سازی شد. هفت متغیر محیطی شامل شاخص سبزینگی، شدت تابش پخشیده، شاخص همواری کف دره، شاخص تفاضلی پوشش گیاهی نرمال شده، شاخص شوری، شاخص اثر باد و درخشندگی بر اساس روش جنگل تصادفی از مدل رقومی ارتفاع و داده های ماهوارهی سنتتیل 2 بودند. این مدل با استفاده از 80  درصد از داده ها برای آموزش و 20 درصد برای اعتبارسنجی طراحی شد و کارایی آن از طریق آماره­های ریشه دوم میانگین مربعات خطا RMSE))، ضریب تعیین (R²) و ضریب همبستگی تطابق CCC)) ارزیابی گردید. مدل RF دقت پیش بینی بالایی برای EC در خاک سطحی و نسبتاً قابل قبولی برای لایه زیرسطحی نشان داد؛ به­گونه ای که به ترتیب مقادیر R² برابر با 80/0 و 37/0 و مقادیر CCC برابر 92/0 و 97/0 برای لایه سطحی  زیرسطحی بدست آمد. به­طور کلی مشتقات توپوگرافی هم در خاک سطحی و هم زیرسطحی نسبت به داده های سنجش از دور نقش بیشتری در پیش بینی شوری خاک نشان دادند؛ و از طرفی شاخص همواری کف دره با درجه وضوح بالا به عنوان مهم ترین پیش بینی کننده شوری خاک شناسایی شد که نشان از تأثیر بالای متغیرهای وابسته به فاکتورهای توپوگرافی در تغییرپذیری وضعیت شوری در خاک­های منطقه مطالعاتی دارد. نتایج این مطالعه می تواند در مدیریت پایدار اراضی شور، کشاورزی دقیق، برنامه ریزی منابع آب و پایش تغییرات شوری خاک مورد استفاده قرار گیرد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

بررسی توزیع مکانی مشخصه های رویشی درختان در توده های جنگلی، اهمیت زیادی در برنامه ریزی امکان برداشت در مکان های متخلف براساس توان آن مناطق دارد. هدف از این مطالعه، تهیه نقشه توزیع مکانی مشخصه های رویشی توده های درختی جنگل شامل رویش حجمی، قطری، رشد به داخل و تعیین میزان مرگ و میر درختان در سری سه سنگده برای یک دوره پنج ساله بود. دو روش کریجینگ معمولی و معکوس فاصله برای تهیه نقشه و درون یابی استفاده شد. با استفاده از 130 قطعه دایمی و اندازه گیری مستقیم، مقدار، رئیش محاسبه شد. نتایج نشان داد که متوسط رویش حجمی، رویش قطری، رشد به داخل و مرگ و میر سالانه به ترتیب 5.65 متر مکعب در هکتار، 0.48 سانتی متر، 3.5 و 2.4 پایه در هکتار در سال بود. همچنین برای رویش حجمی، روش عکس فاصله با توان یک با ریشه میانگین مجذور خطا 0.29 متر مکعب در هکتار در سال، برای رویش قطری روش کریجینگ معمولی با ریشه میانگین مجذور خطای 0.219 سانتی متر در سال و برای مشخصه های رشد به داخل و مرگ و میر سالانه به ترتیب روش کریجینگ معمولی با 2.8 و 1.4 پایه در هکتار در سال نتایج بهتری را نشان دادند. پژوهش پیش رو نشان داد که روش های زمین آمار کارایی لازم را برای تهیه نقشه مشخصه های رویشی جگل دارند.

به منظور بررسی همبستگی توزیع مکانی رشد و عملکرد گندم زمستانه با علف های هرز با استفاده از روش های زمین آماری و سنجش از دور، آزمایشی در سطح یک مزرعه گندم واقع در دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی شاهرود در سال زراعی 97-1396 انجام شد. بدین منظور عملکرد بیولوژیک و دانه گندم منطبق بر محل اندازه گیری تراکم و زیست توده علف های هرز در 110 نقطه در سطح مزرعه در محل تقاطع سیستم شبکه ای 8 × 8 متر اندازه گیری و ثبت شد. به منظور بررسی عملکرد بیولوژیک و دانه گندم با استفاده از سنجش از دور نیز عکس هوایی با کوادکوپتر از ارتفاع 120 متری از سطح مزرعه تهیه شد و سپس ارزش عددی پیکسل های تصویر هوایی استخراج و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد جمعیت و زیست توده علف های هرز با عملکرد بیولوژیک گندم همبستگی مکانی منفی 89/75 و 50/62 درصدی و با عملکرد دانه گندم همبستگی مکانی منفی 9/91 و 25/56 درصدی نشان داد. داده های حاصل از عکس هوایی نیز همبستگی مکانی قوی 23/88 و 12/78 درصدی به ترتیب با عملکرد بیولوژیک و دانه گندم نشان داد. براساس نتایج این پژوهش روش های زمین آماری و داده های تصویر هوایی به خوبی نشان داد که توزیع ناهمگون تراکم و زیست توده علف های هرز در سطح مزرعه می تواند سبب توزیع مکانی ناهمگون عملکرد بیولوژیک و دانه گندم گردد.

در این تحقیق وضعیت جنگل های شهرستان ایلام با هدف تهیه نقشه پراکنش مکانی تخریب جنگل های بلوط با استفاده از سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی مورد بررسی قرار گرفت. به منظور دستیابی به میزان و موقعیت تخریب در منطقه مورد مطالعه، نقشه گستره جنگل مربوط به سال 1380 با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست هفت سنجنده ETM+ و نقشه گستره جنگل مربوط به سال 1392 با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست هشت سنجنده OLI، بازدیدهای میدانی و روش تعیین نمونه های تعلیمی تهیه شد. برای بررسی عوامل مؤثر بر تخریب، ابتدا متغیرهای مکانی شامل فاصله از مناطق مسکونی، فاصله از جاده ها، شیب، جهت و ارتفاع از سطح دریا از نقشه های توپوگرافی 1: 50000 استخراج شد. سپس داده های موقعیت تخریب جنگل های منطقه با متغیرهای مکانی فیزیوگرافی و انسانی وارد مدل شد. برای مدل سازی و برآورد پراکنش مکانی تخریبجنگل های منطقه مورد مطالعه از رگرسیون لجستیک و از روش گام به گام پیش رونده پلکانی استفاده شد. طبق نتایج به دست آمده از مدل آماری، توسعه مناطق انسان ساخت، افزایش جمعیت، کاهش فاصله جاده ها از مناطق جنگلی، ارتفاعات میانی و کاهش درصد شیب که باعث فعالیت-های نظام تلفیق کشت و افزایش سطح اراضی کشاورزی می شود به ترتیب بیشترین تأثیرگذاری بر وقوع تخریب جنگل های شهر ایلام داشتند. در واقع از 73349 هکتار مساحت جنگل های شهرستان ایلام، 5311 هکتار (2/7 درصد) آن کاهش یافته است، که از این رقم 2125 هکتار (9/2 درصد) مربوط به پدیده خشکیدگی بلوط و 3186 هکتار (3/4 درصد) آن مربوط به به احداث شهرک ها، راه سازی و غیره است. بر این اساس، نقشه پراکنش مکانی تخریب جنگل های شهرستان ایلام تهیه گردید. بر این اساس، نقشه پراکنش مکانی تخریب جنگل های منطقه مورد مطالعه تهیه شد.

ذرات با قطر کمتر از دو و نیم میکرومتر به شدت سلامتی ساکنین شهرهای بزرگ را تهدید می کند. تا کنون روش های مختلفی برای آشکارسازی این ذرات با استفاده از تصاویر ماهواره ای پیشنهاد شده است. اغلب این روش ها نیاز به واسنجی برای اقلیم های متفاوت دارند. در این پژوهش با استفاده از رگرسیون خطی، بین سهم بازتابندگی ناشی از پراکنش توسط هواویزها، مستخرج از داده های سنجنده مودیس و غلظت ذرات معلق با قطر کمتر از دو و نیم میکرومتر اندازه گیری شده توسط دوازده ایستگاه آلودگی سنج شهر تهران یک ارتباط برقرار شد. محاسبه هواویزه مستلزم محاسبه بازتابندگی سطحی می باشد. برای محاسبه بازتابندگی سطحی در باندهایی که از ذرات معلق شهری متاثر می شوند، از روابط تجربی موجود بین بازتابندگی در طول موج های مرئی و 2.12 میکرومتر استفاده شد. با استفاده از نقشه توزیع آلودگی ذرات معلق که از این روش ترسیم شد، ملاحظه می شود که آلودگی مناطق مرکزی بیش از سایر قسمت های شهر می باشد. برای کاهش عدم قطعیت، در مراحل آماده سازی و پردازش در این تحقیق تست ابر با استفاده از روش آستانه گذاری دمای درخشندگی انجام گردید.

زمینه و هدف: مالتیپل اسکلروزیس (MS) یک بیماری نورولوژیکی مزمن سیستم اعصاب مرکزی می باشد که بوسیله التهاب، تخریب میلین و آسیب اکسونی مشخص می شود. هدف از این تحقیق تعیین کلی شیوع مکانی-فضایی این بیماری در استان چهار محال و بختیاری می باشد.روش بررسی: در این مطالعه توصیفی و تحلیلی 479 مورد بیمار که بین سال های 1371 تا پایان سال 1390 بر اساس فاکتورهای تشخیصی MC Donald WI به طور قطعی در گروه تشخیصی بیماری قرار گرفته بودند وارد مطالعه و اطلاعات سن، جنس، سال تشخیص بیماری و آدرس آن ها از پرونده بیماران استخراج گردید. پس از جمع آوری اطلاعات بیماری و داده های مکانی، شروع به ساختن نقشه توزیع جغرافیایی بیماری نموده و با محاسبه شیوع و استاندارد کردن بیماری بر حسب جمعیت، نقشه شیوع بیماری در شهرستان ها و بخش های استان تهیه شد. نقشه سازی در محیط نرم افزار Arc GIS صورت گرفت. برای نقشه سازی شیوع بیماری از روش quantitie (مقادیر موجود) استفاده گردید.یافته ها: شهرستان شهرکرد با 59.7% بیشترین و شهرستان کوهرنگ با 1% کمترین تعداد بیماری را داشتند. در بخش های بازفت، میانکوه و منج هیچگونه مورد بیماری وجود نداشت. توزیع بیماری بیشتر در سمت شرق و شمال شرق استان بود. میزان شیوع در شهرستان شهرکرد 87.95 و در لردگان 11.84 در هر صدهزار نفر بود که بیشترین و کمترین میزان شیوع را به خود اختصاص داده اند.نتیجه گیری: توزیع و شیوع بیشتر بیماری در نیمه شرقی استان می تواند به دلیل شهرهای بزرگی همچون شهرکرد، بروجن و فرخشهر باشد، لذا به نظر می رسد MS یک بیماری است که بیشتر در مناطق شهری شیوع پیدا می کند، همچنین در این مطالعه با توجه به شیوع پایین تر بیماری در مناطق سردسیر، لازم است در مطالعات بعدی علاوه بر وجود جمعیت، عوامل محیطی مکانی نیز بررسی گردند.

در این پژوهش به منظور ترسیم روند تغییرات مکانی تناسب اراضی بخشی از دشت زنجان برای کشت گندم آبی، از لایه های مختلف 85 نقطه مشاهداتی تا عمق یک مترخاک، نمونه برداری انجام گرفت. پس از انجام آزمایش های لازم بر روی نمونه های خاک و جمع آوری اطلاعات اقلیمی، سطوح محدودیت ویژگی هایمختلف محاسبه و بر اساس جداول موجود به امتیازات محدودیتی تبدیل شدند. مجموع امتیازات محدودیتی هر نقطه، از طریق یک معادله نمایی، بهمقادیر تابع پیوسته عضویت تناسب اراضی تبدیل شد وبا استفاده از تخمین گر کریجینگ معمولی، مقادیر این تابع در تمامی منطقه، درون یابی و سپس پهنه بندی گردید. نتایج نشان داد که ویژگی های متوسط درجه حرارت دوره رشد و درصد ذرات درشت تر از دو میلی متر خاک، به ترتیب مهم ترین ویژگی های محدودکننده اقلیمی و خاکی در منطقه هستند. تجمع اثرات ویژگی های محدود کننده تناسب اراضی موجب بالا رفتن امتیازات محدودیتی و در نتیجه تنزل کلاس تناسب اراضی برخی از نقاط مشاهداتی، به ویژه در قسمت های شمال غربی منطقه مطالعاتی شده است. مقایسه نقشه منتج از درون یابی مقادیر تابع پیوسته عضویت تناسب اراضی با نقشه نقطه ای تناسب اراضی حاکی از آن بود که روند تغییرات مکانی تناسب اراضی برای گندم آبی در نقشه نخست، تدریجی تر و مشخص تر است. در مقایسه با روش های سنتی مرسوم در مطالعات تناسب اراضی، پیوسته سازی الگوی تغییرپذیری مکانی تناسب اراضی بر اساس دید فازی به تغییرات خاک، منجر به حصول نتایجی سازگارتر با ماهیت پیوسته پدیده های محیطی می گردد.